Uluslararas\u0131 Az\u0131nl\u0131k Haklar\u0131 Grubu ve S\u0131f\u0131r Ayr\u0131mc\u0131l\u0131k Derne\u011fi’nin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131, Yrd. Do\u00e7. Dr. Ula\u015f Karan’\u0131n yaz\u0131m\u0131n\u0131 \u00fcstlendi\u011fi “G\u00f6rmezden Gelinen E\u015fitsizlik: T\u00fcrkiye’de Romanlar\u0131n Bar\u0131nma ve E\u011fitim Hakk\u0131na Eri\u015fimi” raporu yay\u0131nland\u0131. AB T\u00fcrkiye Delegasyonu ve Birle\u015fik Krall\u0131k T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi’nin deste\u011fiyle haz\u0131rlanan raporda “… T\u00fcrkiye’de ya\u015fayan Roman topluluklar\u0131n e\u011fitim ve bar\u0131nma haklar\u0131na eri\u015fiminde ya\u015fanan ihlallerle ilgili veri toplanmas\u0131 ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131k vakalar\u0131n\u0131n belgelenmesi” ama\u00e7land\u0131.<\/p>\n
2016 y\u0131l\u0131 Ocak ay\u0131nda ba\u015flayarak 1 y\u0131l s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen proje sonucu \u00e7\u0131kan rapor, T\u00fcrkiye’nin farkl\u0131 b\u00f6lgelerinden Roman ST\u00d6’ler kapsanarak olu\u015fturulan a\u011f\u0131n da deste\u011fiyle haz\u0131rland\u0131. Rapora ili\u015fkin S\u0131f\u0131r Ayr\u0131mc\u0131l\u0131k Derne\u011fi’nin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 haber ve raporun tam metni a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r:”S\u0131f\u0131r Ayr\u0131mc\u0131l\u0131k Derne\u011fi ve Uluslararas\u0131 Az\u0131nl\u0131k Haklar\u0131 Grubu (MRG)\u2019nun ortakla\u015fa haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u201cG\u00f6rmezlikten Gelinen E\u015fitsizlik: T\u00fcrkiye\u2019de Romanlar\u0131n Bar\u0131nma ve E\u011fitim Hakk\u0131na Eri\u015fimi\u201d adl\u0131 rapor kamuoyuna a\u00e7\u0131kland\u0131. Avrupa Birli\u011fi T\u00fcrkiye Delegasyonu ve \u0130ngiltere B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi\u2019nin deste\u011fiyle haz\u0131rlanan bu \u00e7arp\u0131c\u0131 rapor, T\u00fcrkiye\u2019de Roman n\u00fcfusunun bar\u0131nma ve e\u011fitim haklar\u0131n\u0131 kullanmada kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 sorunlar\u0131 sahada toplanan bilgilerle ortaya \u00e7\u0131kar\u0131rken, bu sorunlar\u0131n uluslararas\u0131 standartlara uygun olarak nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gerekti\u011fine dair de bir yol haritas\u0131 \u00e7iziyor.<\/p>\n
Toplam say\u0131s\u0131n\u0131n iki milyon ila be\u015f milyon aras\u0131nda oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen T\u00fcrkiye\u2019deki Roman n\u00fcfus ve Abdallar gibi benzer toplumsal gruplar, zaman zaman nefret s\u00f6ylemi ve \u015fiddet tehdidinin hedefi oluyor; a\u015f\u0131r\u0131 yoksulluk ve d\u0131\u015flanmaya kadar hayatlar\u0131n\u0131n neredeyse her alan\u0131nda ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa maruz kal\u0131yorlar. Roman topluluklarla yap\u0131lan kapsaml\u0131 saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ve masa\u00fcst\u00fc ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olan \u201cG\u00f6rmezlikten Gelinen E\u015fitsizlik: T\u00fcrkiye\u2019de Romanlar\u0131n Bar\u0131nma ve E\u011fitim Hakk\u0131na Eri\u015fimi\u201d raporunda, bar\u0131nma ve e\u011fitim gibi iki \u00f6nemli alanda Roman topluluklar\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131 engeller \u015f\u00f6yle s\u0131ralan\u0131yor;<\/p>\n
“T\u00fcrkiye\u2019de bir\u00e7ok Roman, bar\u0131nma ve e\u011fitim haklar\u0131na eri\u015femiyor”<\/strong><\/p>\n S\u0131f\u0131r Ayr\u0131mc\u0131l\u0131k Derne\u011fi ve Uluslararas\u0131 Az\u0131nl\u0131k Haklar\u0131 Grubu (MRG)\u2019nun ortakla\u015fa haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u201cG\u00f6rmezlikten Gelinen E\u015fitsizlik: T\u00fcrkiye\u2019de Romanlar\u0131n Bar\u0131nma ve E\u011fitim Hakk\u0131na Eri\u015fimi\u201d adl\u0131 rapor kamuoyuna a\u00e7\u0131kland\u0131. Avrupa Birli\u011fi T\u00fcrkiye Delegasyonu ve \u0130ngiltere B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi\u2019nin deste\u011fiyle haz\u0131rlanan bu \u00e7arp\u0131c\u0131 rapor, T\u00fcrkiye\u2019de Roman n\u00fcfusunun bar\u0131nma ve e\u011fitim haklar\u0131n\u0131 kullanmada kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 sorunlar\u0131 sahada toplanan bilgilerle ortaya \u00e7\u0131kar\u0131rken, bu sorunlar\u0131n uluslararas\u0131 standartlara uygun olarak nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gerekti\u011fine dair de bir yol haritas\u0131 \u00e7iziyor.<\/p>\n Toplam say\u0131s\u0131n\u0131n iki milyon ila be\u015f milyon aras\u0131nda oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen T\u00fcrkiye\u2019deki Roman n\u00fcfus ve Abdallar gibi benzer toplumsal gruplar, zaman zaman nefret s\u00f6ylemi ve \u015fiddet tehdidinin hedefi oluyor; a\u015f\u0131r\u0131 yoksulluk ve d\u0131\u015flanmaya kadar hayatlar\u0131n\u0131n neredeyse her alan\u0131nda ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa maruz kal\u0131yorlar. Roman topluluklarla yap\u0131lan kapsaml\u0131 saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ve masa\u00fcst\u00fc ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olan \u201cG\u00f6rmezlikten Gelinen E\u015fitsizlik: T\u00fcrkiye\u2019de Romanlar\u0131n Bar\u0131nma ve E\u011fitim Hakk\u0131na Eri\u015fimi\u201d raporunda, bar\u0131nma ve e\u011fitim gibi iki \u00f6nemli alanda Roman topluluklar\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131 engeller \u015f\u00f6yle s\u0131ralan\u0131yor;<\/p>\n Evsizlik en b\u00fcy\u00fck sorun<\/strong><\/p>\n Raporda evsizlik birincil mesele olarak tan\u0131mlan\u0131rken, evsiz Roman ve Romanlar gibi ya\u015fayanlar i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan konut say\u0131s\u0131n\u0131n en az 3 milyon oldu\u011fu belirtiliyor. Bar\u0131nma hakk\u0131n\u0131n g\u00fcvenli, bar\u0131\u015f i\u00e7inde ve insan onuruna uygun bir yerde ya\u015fama hakk\u0131 olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 raporda; Romanlar\u0131n bu alanda u\u011frad\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa dikkat \u00e7ekiliyor:<\/p>\n \u201cU\u015fak ve Diyarbak\u0131r\u2019da kirac\u0131 adaylar\u0131n\u0131n Roman oldu\u011funu anlayan baz\u0131 ev sahipleri kira s\u00f6zle\u015fmelerinin feshi yoluna giderek evlerini kiralamaktan vazge\u00e7mi\u015ftir veya bu ki\u015filere do\u011frudan ev kiralanmak istenmemi\u015ftir. Benzer bir durum ev sahiplerinin Roman oldu\u011fu durumlarda Roman olmayan ki\u015filerin evi kiralamak istememesi bi\u00e7iminde de ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir.\u201d<\/p>\n Rapordaki tespitlere g\u00f6re Romanlar ve Romanlar gibi ya\u015fayanlar\u0131n \u00e7o\u011fu yoksul olup %80\u2019i gecekondularda ve bir k\u0131sm\u0131 kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projelerinin tehdidi alt\u0131nda olan yoksul mahallelerde ya\u015f\u0131yor.<\/p>\n Romanlar\u0131 \u015fehrin d\u0131\u015f\u0131na s\u00fcren \u201cd\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d<\/strong><\/p>\n Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn Romanlar ve Romanlar gibi ya\u015fayan topluluklar \u00fczerindeki etkilerini de mercek alt\u0131na alan raporda yeni kurulan konut alanlar\u0131n\u0131n \u015fehirden ve \u015fehir ya\u015fam\u0131ndan nas\u0131l uzak oldu\u011funu g\u00f6steren \u00f6rnekler yer al\u0131yor:<\/p>\n \u201c\u0130stanbul\u2019un Fatih \u0130l\u00e7esi\u2019nde Sulukule semtinde ya\u015fayan Romanlar 40 km. uzakl\u0131kta Ta\u015foluk adl\u0131 semte yerle\u015ftirilmi\u015ftir. Yine \u0130stanbul\u2019un Sancaktepe semtinde derme \u00e7atma baraka ve \u00e7ad\u0131rlarda ya\u015fayan bir grup Romana y\u00f6nelik olarak \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen konut projesi i\u00e7in \u015fehrin di\u011fer yakas\u0131nda olduk\u00e7a uzak bir yerle\u015fim yeri olan \u00c7atalca b\u00f6lgesi se\u00e7ilmi\u015ftir. \u0130zmir\u2019in Tire \u0130l\u00e7esi\u2019nde in\u015fa edilen TOK\u0130 konutlar\u0131 \u015fehirden 7 km. uzak bir noktadad\u0131r.\u201d<\/p>\n TOK\u0130 konut alanlar\u0131ndaki ayr\u0131mc\u0131l\u0131k s\u00fcr\u00fcyor<\/strong><\/p>\n Raporda kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm uygulamalar\u0131 sonucunda Romanlar\u0131n, \u015fehrin ba\u015fka bir k\u0131sm\u0131nda di\u011fer gruplardan ayr\u0131 bir \u015fekilde ya\u015famaya maruz b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u00fcreklile\u015fti\u011fi vurgulan\u0131yor. E\u011fitime eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n, Roman olmayanlarla birlikte e\u011fitim g\u00f6rme imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n da kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmden olumsuz etkilendi\u011fi vurgulan\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda bu gruplar\u0131n n\u00fcfusunun fazla oldu\u011fu yerle\u015fim birimlerinde altyap\u0131 yetersiz. \u00c7o\u011fu evde \u015febeke suyu veya la\u011f\u0131m tahliyesi bile yok.<\/p>\n Romanlar ve E\u011fitim Hakk\u0131<\/strong><\/p>\n Rapor, Romanlar ve Romanlar gibi ya\u015fayan gruplara mensup \u00e7ocuklar\u0131n, okula kay\u0131t oran\u0131n\u0131n en d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu gruplar oldu\u011funu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. T\u00fcrkiye\u2019de kamu kaynaklar\u0131n\u0131n ilk\u00f6\u011fretim okullar\u0131n\u0131n temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamakta yetersiz kalmas\u0131, okul y\u00f6neticilerini velilerden gerek kay\u0131t s\u0131ras\u0131nda gerekse e\u011fitim-\u00f6\u011fretim y\u0131l\u0131 boyunca ayni ve nakdi yard\u0131m toplamak zorunda b\u0131rak\u0131yor. \u201cBa\u011f\u0131\u015f\u201d ad\u0131 alt\u0131nda istenen yard\u0131mlar\u0131n toplanmas\u0131 s\u00fcrecinde, \u00f6zellikle alt sosyoekonomik d\u00fczeydeki okullarda hem e\u011fitimcileri hem velileri hem de \u00f6\u011frencileri zor durumda b\u0131rakan ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fan\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda Roman \u00e7ocuklar\u0131n okudu\u011fu okullara atanan \u00f6\u011fretmenlerin atama s\u00fcresi dolmadan kurumdan ayr\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve bu okullar\u0131n s\u00fcrg\u00fcn yeri, norm kadro fazlas\u0131 \u00f6\u011fretmenlerin g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 okullar oldu\u011fu ifade ediliyor.<\/p>\n Devams\u0131zl\u0131k b\u00fcy\u00fck bir sorun olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor<\/strong><\/p>\n \u00d6te yandan karma okullarda d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fleri ve maddi imk\u00e2ns\u0131zl\u0131klar\u0131 nedeniyle Roman \u00e7ocuklar\u0131n ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa maruz kald\u0131\u011f\u0131, \u00f6\u011frenciler ve hatta bazen \u00f6\u011fretmenler taraf\u0131ndan tacize varan davran\u0131\u015flarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu durumun haricinde \u00e7ocuklar\u0131n okulu terk etmesindeki ya da okula devams\u0131zl\u0131k yapmas\u0131ndaki di\u011fer \u00f6nemli sebepler \u015fu \u015fekilde belirtiliyor:<\/p>\n \u2022 Ebeveynlerin, e\u011fitim ve bilin\u00e7 eksikli\u011finden dolay\u0131 e\u011fitime gereken \u00f6nemi vermemesi<\/p>\n \u2022 Erken ve \u00e7ocuk ya\u015fta evlilik yapma<\/p>\n \u2022 \u00c7ocuk i\u015f\u00e7ili\u011fi; \u00e7ocu\u011fun \u00e7al\u0131\u015farak aile b\u00fct\u00e7esine katk\u0131da bulunma mecburiyeti<\/p>\n \u2022 Ebeveynlerin \u00e7ocu\u011fun temel e\u011fitim giderlerini (k\u0131rtasiye, okul formas\u0131) kar\u015f\u0131lamakta zorlanmas\u0131<\/p>\n \u2022 Tek odal\u0131 evlerde ya\u015fam; \u00e7ocu\u011fun ders \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131na sahip olmamas\u0131<\/p>\n \u2022 Yayg\u0131n olarak \u00e7ocuklar\u0131n kimliklerinin ge\u00e7 \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 nedeniyle \u00e7ok say\u0131da \u00f6\u011frencinin ger\u00e7ekte 14-15 ya\u015flar\u0131ndayken n\u00fcfusta 7-8 ya\u015flar\u0131nda g\u00f6r\u00fcnerek okula ba\u015flamas\u0131 ve bunun hem bu gruplara mensup \u00e7ocuklar hem de ayn\u0131 s\u0131n\u0131ftaki di\u011fer \u00e7ocuklar i\u00e7in uyum sorununa yol a\u00e7mas\u0131<\/p>\n \u2022 \u00c7ocuklar\u0131n ev \u00f6devlerine yard\u0131m edecek kimsenin olmay\u0131\u015f\u0131<\/p>\n \u2022 Performans \u00f6devleri olarak bilinen uygulama \u00f6devlerinin internet \u00fczerinden yap\u0131lmas\u0131; b\u00fcy\u00fck oranda evlerinde internet eri\u015fimi olmayan \u00e7ocuklar\u0131n bu \u00f6devleri yapamamalar\u0131 nedeniyle s\u00f6zl\u00fc notlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 ve \u00f6devi yapamay\u0131nca okulda rencide olmalar\u0131<\/p>\n Zihinsel engelli olmayan Roman \u00e7ocuklar\u0131 engelli \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitim programlar\u0131na d\u00e2hil ediliyor<\/strong><\/p>\n Roman \u00e7ocuklar\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fka uygulaman\u0131n ise \u00f6zel e\u011fitim ve rehberlik merkezlerine y\u00f6nlendirilmeleri oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Rapora g\u00f6re, \u00e7ocuklar\u0131n bu merkezlere y\u00f6nlendirilmesinin ard\u0131ndan pek \u00e7o\u011funa do\u011fru olmamas\u0131na ra\u011fmen zihinsel engelli raporu verildi\u011fi \u00f6\u011frenilmi\u015f. Bu uygulamalar\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a e\u011fitim hakk\u0131n\u0131n ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131n\u0131n ihlali oldu\u011fu kabul ediliyor. ECRI (Avrupa Irk\u00e7\u0131l\u0131k ve Ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fczl\u00fc\u011fe Kar\u015f\u0131 Komisyon), bu t\u00fcr uygulamalar\u0131n sona erdirilmesini, zihinsel engelli olmayan Roman \u00e7ocuklar\u0131n bu t\u00fcr okullara yerle\u015ftirilmesinin \u00f6nlenmesini, halen bu okullara yerle\u015ftirilmi\u015f bulunanlar\u0131n s\u00fcratle normal okullara yerle\u015ftirilmesinin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 tavsiye ediyor.<\/p>\n ST\u00d6\u2019lerden tavsiyeler<\/strong><\/p>\n Raporda ayr\u0131mc\u0131l\u0131kla m\u00fccadele ba\u011flam\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan bulgulara y\u00f6nelik \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerinden baz\u0131lar\u0131 \u015f\u00f6yle;<\/p>\n \u2022 \u201cRoman mahalleleri\u201d bi\u00e7iminde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f yerle\u015fim yerleri ortadan kald\u0131r\u0131lmal\u0131, Romanlar\u0131n tecrit halinde ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmelerine son verilmeli, ancak bu y\u00f6nde at\u0131lacak ad\u0131mlarda Romanlar ve Romanlar gibi ya\u015fayan gruplar\u0131n ihtiya\u00e7 ve talepleri de dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u2022 Zorla tahliyeler durdurulmal\u0131; nitelikli ko\u015fullarda ve tahliyenin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi yere yak\u0131n bir yerde bar\u0131nma olana\u011f\u0131 sa\u011flanmaks\u0131z\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilecek zorla tahliye uygulamalar\u0131 hukuken yasaklanmal\u0131 ve engellenmelidir.<\/p>\n \u2022 G\u00f6\u00e7ebe ya\u015fayan, tar\u0131m i\u015f\u00e7isi ve mevsimlik i\u015f\u00e7i Romanlar ve Romanlar gibi ya\u015fayan gruplar\u0131n konaklayabilece\u011fi sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve nitelikli bar\u0131nma merkezleri in\u015fa edilmelidir.<\/p>\n \u2022 Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm uygulamalar\u0131 gelir sa\u011flama ama\u00e7l\u0131 de\u011fil, bar\u0131nma ko\u015fullar\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi amac\u0131yla ve \u201csosyal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d ile \u201cyerinde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d ilkelerine uygun bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015ftirilmeli ve kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm alanlar\u0131n\u0131n belirlenmesinde Romanlar ve Romanlar gibi ya\u015fayan gruplara y\u00f6nelik ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yap\u0131lmas\u0131 engellenmelidir.<\/p>\n \u2022 N\u00fcfusa kay\u0131tl\u0131 olsun olmas\u0131n Romanlar ve Romanlar gibi ya\u015fayan gruplara mensup t\u00fcm \u00e7ocuklar\u0131n derhal okullara kayd\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u2022 Bu gruplar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n okulu terk etmelerini engellemek ve \u00f6\u011frenimlerine devam etmelerini sa\u011flamak i\u00e7in ailelerine d\u00f6n\u00fck yemek, k\u0131yafet, ara\u00e7 gere\u00e7, ula\u015f\u0131m gibi konularda destekleme programlar\u0131 geli\u015ftirilmelidir.<\/p>\n \u2022 E\u011fitimden kopmu\u015f olan \u00e7ocuklar\u0131n ve gen\u00e7lerin yeniden e\u011fitim hayat\u0131na d\u00f6nmesi i\u00e7in bilin\u00e7lendirici faaliyetler y\u00fcr\u00fct\u00fclmeli ve a\u00e7\u0131k\u00f6\u011fretim gibi farkl\u0131 y\u00f6ntemlerle e\u011fitim hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme konusunda ailelere ve \u00e7ocuklara bilgi verilmelidir.<\/p>\n \u2022 G\u00f6\u00e7ebe ya\u015fayan Roman topluluklara mensup \u00e7ocuklar\u0131n ya da mevsimlik i\u015f\u00e7i olarak \u00e7al\u0131\u015fan Romanlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n e\u011fitimlerine devam etmelerinin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 y\u00f6ntemler geli\u015ftirilmelidir.<\/p>\n \u2022 Romanlar ve Romanlar gibi ya\u015fayan gruplara mensup \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6\u011frenim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc okullar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zel \u00f6nlemlere ba\u015fvurulmal\u0131, okullar\u0131n giderlerinin tamam\u0131 Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00e7esinden sa\u011flanmal\u0131 ve \u00f6nyarg\u0131 ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131kla m\u00fccadele konusunda \u00f6\u011fretmenlere y\u00f6nelik \u00f6zel e\u011fitimler ger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir.<\/p>\n \u2022 Bu gruplar\u0131n geneline h\u00e2kim olan e\u011fitim d\u00fczeyi d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik, ba\u015fta okuma-yazma kurslar\u0131 olmak \u00fczere farkl\u0131 bi\u00e7imlerde \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir.”<\/p>\n