{"id":16352,"date":"2019-03-12T16:48:15","date_gmt":"2019-03-12T13:48:15","guid":{"rendered":"https:\/\/sivildusun.net\/?p=16352"},"modified":"2021-02-23T22:30:03","modified_gmt":"2021-02-23T19:30:03","slug":"hakim-roportaji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sivildusun.net\/yedek18062024\/hakim-roportaji\/","title":{"rendered":"HAK\u0130M ile \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ve Sivil D\u00fc\u015f\u00fcn destekli ziyaretlerini konu\u015ftuk"},"content":{"rendered":"

Sivil D\u00fc\u015f\u00fcn\u2019\u00fcn, T\u00fcrkiye\u2019de hayvan haklar\u0131na dikkat \u00e7ekmek ve sivil toplumda alana dair y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 tan\u0131tmak amac\u0131yla ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 #BirlikteYa\u015f\u0131yoruz<\/strong> kampanyas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde HAK\u0130M<\/strong> (Hayvan Haklar\u0131 \u0130zleme Komitesi) ile konu\u015ftuk. Sivil D\u00fc\u015f\u00fcn ile Hareketlilik ve A\u011f Olu\u015fturma Deste\u011fi kapsam\u0131nda L\u00fcksemburg ve Hollanda\u2019da sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri ile g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde bulunan HAK\u0130M\u2019in T\u00fcrkiye\u2019de hayvan haklar\u0131 alan\u0131ndaki yasal m\u00fccadelesi devam ediyor.<\/p>\n

HAK\u0130M\u2019in \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131n\u0131 anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? <\/strong><\/p>\n

Burak \u00d6zg\u00fcner:<\/strong> 2014 senesinde, Hayvanlar\u0131 Koruma Kanunu’nun de\u011fi\u015fikli\u011fini \u00f6ng\u00f6ren yasa tasar\u0131s\u0131, parlamentoda esas ihtisas komisyonu olan \u00c7evre Komisyonu’nda tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, komisyon toplant\u0131lar\u0131na sivil toplumun aktif kat\u0131l\u0131m\u0131 i\u00e7in yo\u011fun bir m\u00fccadele verdik. Bu, san\u0131r\u0131m T\u00fcrkiye siyas\u00ee tarihinde, sivil toplumun, yasama s\u00fcrecine en geni\u015f \u015fekilde kat\u0131l\u0131m sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 yasama \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Komisyon g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde, daha \u00f6nce a\u015fina oldu\u011fumuz s\u00f6ylemlerle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. D\u00f6nemin Orman ve Su \u0130\u015fleri Bakan\u0131, bakanl\u0131k b\u00fcrokratlar\u0131 ve komisyon \u00fcyelerinin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu, cinsel \u015fiddetten i\u015fkenceye, hayvan haklar\u0131 ihl\u00e2llerinin “m\u00fcnferit” olaylar oldu\u011funu, toplumdaki bir tak\u0131m “hasta”, “sap\u0131k”, “psikopat” insanlar\u0131n bu hak ihl\u00e2llerini ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fini iddia ediyordu. Hayvan haklar\u0131 savunucular\u0131 olarak, hayvanlara y\u00f6nelik zulm\u00fcn sistematik oldu\u011funu anlatmak i\u00e7in \u00e7ok \u00e7abalad\u0131k ancak bu \u00e7abalar\u0131m\u0131z ne yaz\u0131k ki yasa tasar\u0131s\u0131na b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yans\u0131yamad\u0131. B\u00fcrokratlar da parlamenterler de toplumun b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu gibi, hayvan haklar\u0131 denilince, sadece kent hayvanlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. H\u00e2lbuki hayvan haklar\u0131 ihl\u00e2lleri, \u00e7ok geni\u015f bir yelpazede ve akla hayale gelmeyecek \u015fekilde, son derece vahim ko\u015fullarda ger\u00e7ekle\u015fiyor.<\/p>\n

Hayvan Haklar\u0131 \u0130zleme Komitesi (HAK\u0130M) olarak, hayvan haklar\u0131n\u0131 kedi-k\u00f6pe\u011fe indirgemi\u015f olan toplumsal alg\u0131y\u0131 k\u0131rmak; hayvan haklar\u0131 ihl\u00e2llerinin “m\u00fcnferit” de\u011fil, sistematik, planl\u0131 vakalar oldu\u011funu hem resm\u00ee otoritelere hem de topluma istatistik verileriyle g\u00f6sterebilmek i\u00e7in hak ihl\u00e2llerini raporlamaya ba\u015flad\u0131k.<\/p>\n

HAK\u0130M Hayvan Haklar\u0131 ihl\u00e2lleri Raporu, d\u00f6rt ana hak ihl\u00e2li kategorisinde, kedisinden tilkisine, s\u0131\u011f\u0131r\u0131ndan tavu\u011funa, ar\u0131s\u0131ndan kaplumba\u011fas\u0131na, koyunundan b\u00f6ce\u011fine, t\u00fcr ay\u0131rt etmeksizin hayvanlar\u0131n haklar\u0131n\u0131n nas\u0131l gasp edildi\u011fini i\u00e7eriyordu. HAK\u0130M 2016 Hayvan Haklar\u0131 ihl\u00e2lleri Raporu’nu tamamlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, biriken toplam, olu\u015fan tablo dudak u\u00e7uklatan cinstendi. Raporumuzun, hayvanlara y\u00f6nelik hak ihl\u00e2llerinin asl\u0131nda bir soyk\u0131r\u0131m oldu\u011funu net bir \u015fekilde g\u00f6sterdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n

Ayr\u0131ca, raporlama ve izleme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, kimse taraf\u0131ndan dile getirilmeyen, ya\u015fam haklar\u0131 yok say\u0131lan, kolayca g\u00f6zden \u00e7\u0131kar\u0131lan hayvan gruplar\u0131na \u00f6zellikle a\u011f\u0131rl\u0131k verdik. Raporlamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnlerde, T\u00fcrkiye’de maalesef \u00e7at\u0131\u015fma ve sava\u015f ko\u015fullar\u0131 h\u00fck\u00fcm s\u00fcr\u00fcyordu. \u00c7at\u0131\u015fmalar\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lgelerde, insan haklar\u0131 ihl\u00e2llerine endi\u015fe, \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve \u00f6fke ile tan\u0131k olurken hayvanlar\u0131n da sava\u015f ve \u00e7at\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131ndan t\u0131pk\u0131 insanlar gibi etkilendi\u011fini; ya\u015fam hakk\u0131, beden dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ihl\u00e2li, \u015fiddetsiz\/bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir ortamda, i\u015fkence g\u00f6rmeden ya\u015fama, temiz su ve g\u0131daya eri\u015fim gibi haklar\u0131n\u0131n gasp edildi\u011fini g\u00f6rd\u00fck. \u00c7at\u0131\u015fmalar\u0131n en \u015fiddetli oldu\u011fu bir d\u00f6nemde, k\u0131s\u0131tl\u0131 imk\u00e2nlar ile \u00e7at\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda ya\u015fam m\u00fccadelesi veren hayvanlara mama b\u0131rakt\u0131k, polisin izin verdi\u011fi alanlarda, zorunlu g\u00f6\u00e7e t\u00e2bi tutulmu\u015f sokak hayvanlar\u0131n\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmaya ve t\u00fcm olup biteni raporlamaya \u00e7abalad\u0131k. O d\u00f6nem tan\u0131k olduklar\u0131m, hayat\u0131m\u0131n sonuna kadar unutamayaca\u011f\u0131m an\u0131lar olarak belle\u011fimde kalacak. A\u011f\u0131rl\u0131k verdi\u011fimiz ba\u015fka bir konu da b\u00f6lgede t\u0131rmand\u0131r\u0131lan sava\u015f ko\u015fullar\u0131 sebebiyle ya\u015fam haklar\u0131 gasp edilen, ya\u015fam alanlar\u0131 talan edilen, korkun\u00e7 ekolojik y\u0131k\u0131m nedeniyle zorunlu olarak g\u00f6\u00e7e maruz b\u0131rak\u0131lan yaban hayvanlar\u0131 idi. T\u00fcm bunlar ya\u015fan\u0131rken, orada hayvan koruma, ekoloji m\u00fccadelesi veren gruplarla tan\u0131\u015ft\u0131k, birlikte neler yapabilece\u011fimizi tart\u0131\u015ft\u0131k. G\u00f6zlemlerimiz, aktar\u0131mlar\u0131m\u0131z, sava\u015f\u0131n, \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n, bunlar nedeniyle ya\u015fanan ekolojik tahribat ve y\u0131k\u0131m\u0131n sadece insanlar\u0131 de\u011fil, hayvanlar\u0131 ve do\u011fay\u0131 da feci \u015fekilde etkiledi\u011fini bir\u00e7ok mecrada g\u00fcndem h\u00e2line gelmesini sa\u011flad\u0131.<\/p>\n

Ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fumuzu da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc bas\u0131n, Sivil D\u00fc\u015f\u00fcn’\u00fcn deste\u011fiyle raporlayabildi\u011fimiz hak ihl\u00e2llerine h\u00e2l\u00e2 yer veriyor. Milletvekilleri, hem raporlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hak ihl\u00e2llerini hem de devlet kurumlar\u0131ndan binbir g\u00fc\u00e7l\u00fck ile bilgi edinme hakk\u0131 kapsam\u0131nda elde etti\u011fimiz verileri h\u00e2l\u00e2 kullan\u0131yor; g\u00fcncel verilere ula\u015fmak i\u00e7in bizimle ileti\u015fime ge\u00e7iyorlar.<\/p>\n

Son olarak, hayvan haklar\u0131 ihl\u00e2llerini raporlamak, izlemek ve bu ihl\u00e2llerin yapt\u0131r\u0131mla sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z Hayvan Haklar\u0131 \u0130zleme Merkezi \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z, Hayvan Haklar\u0131 \u0130zleme Komitesi’ne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. HAK\u0130M’in a\u011f olu\u015fturma, bir\u00e7ok sivil toplum kurulu\u015fu ile organik ili\u015fkiler, stratejik ortakl\u0131klar kurma \u00e7abalar\u0131 devam ediyor.<\/p>\n

Hayvan haklar\u0131 konusunda T\u00fcrkiye\u2019deki mevcut durumu k\u0131saca \u00f6zetleyebilir misiniz?<\/strong><\/p>\n

Burak \u00d6zg\u00fcner:<\/strong> D\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, T\u00fcrkiye’de de maalesef hayvan haklar\u0131ndan bahsedemiyoruz. \u0130\u015fkencenin, toplu katliamlar\u0131n, cinsel \u015fiddetin, esaretin, s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn, soyk\u0131r\u0131m\u0131n oldu\u011fu bir ortamda, bir haktan bahsetmek ne yaz\u0131k ki m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n

Hayvanlar\u0131n haklar\u0131 konusunda, T\u00fcrkiye’nin karnesi, Avrupa Birli\u011fi \u00fclkelerine nazaran olduk\u00e7a zay\u0131f. Evet, T\u00fcrkiye’de Hayvanlar\u0131 Koruma Kanunu diye bir yasa var ancak bu yasa, 15 senedir y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olmas\u0131na ra\u011fmen ne hayvanlar\u0131 ne de onlar\u0131n haklar\u0131n\u0131 koruyabiliyor. T\u00fcrkiye’nin ulusal mevzuat\u0131n\u0131, AB \u00fclkeleri ile k\u0131yaslad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, en b\u00fcy\u00fck eksikli\u011fin mevzuat\u0131n yapt\u0131r\u0131m k\u0131sm\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6rnek vermem gerekirse 2018’de, sokakta ya\u015fayan bir hayvana i\u015fkence ya da tecav\u00fcz edildi\u011finde, bunun cezas\u0131 sadece 625 TL idar\u00ee para cezas\u0131yd\u0131. Bu ceza, taksitlere b\u00f6l\u00fcnebiliyor, ilk 15 g\u00fcn i\u00e7erisinde \u00f6denirse \u00e7eyrek oranda indirime gidiliyor. Bunlar\u0131 ge\u00e7tim, i\u015fkenceci ve tecav\u00fczc\u00fcler bu cezalar\u0131 \u00f6demedikleri takdirde, h\u00fcrriyeti ba\u011flay\u0131c\u0131 ya da mal varl\u0131\u011f\u0131na tehdit olu\u015fturabilecek herhangi bir tedbir ile de kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131yorlar. Hayvanlar\u0131 Koruma Kanunu’na muhalefet edildi\u011fi gerek\u00e7esi ile uygulanan idar\u00ee para cezalar\u0131n\u0131n ne kadar\u0131n\u0131n tahsil edilip edilmedi\u011fi ne Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131, ne de Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131 biliyor. Bu t\u00fcr bilgileri de d\u00fczenli olarak devlet kurumlar\u0131ndan almak i\u00e7in ba\u015fvurularda bulunuyoruz. Bu bilgilere dayanarak, idar\u00ee para cezalar\u0131n\u0131n tamamen g\u00f6stermelik oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. Her \u015fey bir yana, i\u015fkencenin, tecav\u00fcz\u00fcn cezas\u0131 para cezas\u0131 olamaz, olmamal\u0131. Kimin hakk\u0131n\u0131 gasp etti\u011fine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, i\u015fkenceciler, tecav\u00fczc\u00fcler ve katillerin toplumdan kesinlikle izole edilmesi gerekmekte. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fam hakk\u0131, her birey i\u00e7in ayn\u0131 derecede \u00f6nemli. Kimsenin, bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n ya\u015fam hakk\u0131n\u0131 gasp etme gibi bir hakk\u0131 olamaz, olmamal\u0131.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0130kinci bir utan\u00e7 duyulmas\u0131 gereken hukuk\u00ee durum ise T\u00fcrk Ceza Hukuku sisteminde, yurtta\u015flar\u0131n g\u00f6zetimindeki, korumas\u0131 alt\u0131ndaki hayvanlar\u0131n “mal” olarak tan\u0131mlanmas\u0131. T\u00fcrk Ceza Kanunu’nun 151. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131na g\u00f6re, mevzuat nezdinde “sahipli hayvan” olarak tan\u0131mlanan hayvanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi ya da bu hayvanlara zarar verilmesi fiili “mala zarar” olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Hisseden, do\u011fu\u015ftan gelen haklar\u0131 olan, yenido\u011fan bebekten, \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131ndaki \u00e7ocuktan hi\u00e7bir fark\u0131 olmayan hayvanlar, T\u00fcrkiye’de, 21. y\u00fczy\u0131lda “mal” olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Hayat\u0131m\u0131z\u0131, evimizi payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z hayvanlara sandalye, masa muamelesi yap\u0131lmas\u0131, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011fda bir utan\u00e7 kayna\u011f\u0131 olmal\u0131. Bu yakla\u015f\u0131m, T\u00fcrkiye’nin bir ay\u0131b\u0131 ve bu ay\u0131ba bir an evvel son verilmeli.<\/p>\n

T\u00fcrkiye’de de di\u011fer \u00fclkelerde de hayvan haklar\u0131n\u0131n yok say\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan bahsetmi\u015ftim. T\u00fcm d\u00fcnyada hayvanat bah\u00e7eleri, hayvan deneyleri, mezbahalar, s\u00fct\/yumurta \u00fcretim tesisleri, avc\u0131l\u0131k, devletlerin deste\u011fi ve \u015firketlerin kontrol\u00fcnde yasal bir \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. \u0130nsan\u0131n, kendisini di\u011fer t\u00fcrlerden \u00fcst\u00fcn tutmas\u0131 ve bu yakla\u015f\u0131mla kendisinden farkl\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc canl\u0131lar \u00fczerinde her t\u00fcrl\u00fc tasarruf hakk\u0131n\u0131 kendinde g\u00f6rmesi olarak tan\u0131mlayabilece\u011fimiz t\u00fcrc\u00fcl\u00fck, bug\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 ya\u015fan\u0131lamaz, adaletsiz, soyk\u0131r\u0131m\u0131n normalle\u015ftirildi\u011fi bir gezegen h\u00e2line getirmi\u015f durumda. T\u00fcrc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn karde\u015fi diyebilece\u011fimiz insan merkezcilik de do\u011fayla insandan farkl\u0131 olan hayvanlar\u0131 alabildi\u011fince yok ediyor, hayvan t\u00fcrlerinin korkun\u00e7 bir h\u0131z ile yok oldu\u011funa her g\u00fcn tan\u0131k oluyoruz. B\u00f6yle bir ortamda ve ideolojik olarak t\u00fcrc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn, insan merkezcili\u011fin benimsendi\u011fi, yad\u0131rganmad\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011fda, hayvan haklar\u0131ndan bahsedemeyiz.<\/p>\n

Son y\u0131llarda, etik tart\u0131\u015fmalar ile “hayvan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc” d\u00fc\u015f\u00fcncesinin geli\u015fmeye ba\u015flamas\u0131 ile baz\u0131 \u00fclkelerde yunus parklar\u0131n\u0131n, hayvanl\u0131 sirklerin yasakland\u0131\u011f\u0131n\u0131, hayvan deneylerinde k\u0131s\u0131tlamalara gidildi\u011fini, mezbaha gibi soyk\u0131r\u0131m merkezlerinde “a\u011fr\u0131s\u0131z\/ac\u0131s\u0131z” (?) kesim\/\u00f6ld\u00fcrme tekniklerinin benimsendi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Biz, HAK\u0130M olarak, hayvan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcncesini sahipleniyoruz ve ya\u015famlar\u0131m\u0131z\u0131, ili\u015fkilerimizi, ileti\u015fimimizi de m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u015fiddetsiz bir \u015fekilde kurmak i\u00e7in \u00e7abal\u0131yoruz. \u0130\u00e7inde i\u015fkencenin, hak gasb\u0131n\u0131n, \u00f6l\u00fcm\u00fcn, \u015fiddetin oldu\u011fu bir yerde hayvan haklar\u0131n\u0131n olamayaca\u011f\u0131n\u0131, sadece hayvan refah\u0131 olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyoruz. Hayvan refah\u0131, \u00f6zellikle AB \u00fclkelerinde benimsenmi\u015f olan, hayvanlar\u0131n “insan\u00ee” ko\u015fullarda s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesini sal\u0131k veren bir yakla\u015f\u0131m. \u00d6rne\u011fin yumurta tavuklar\u0131n\u0131n daha geni\u015f kafeslerde bar\u0131nd\u0131r\u0131larak s\u00f6m\u00fcr\u00fclmeleri, hayvan deneylerinde “gerekmedik\u00e7e” hayvanlara \u015fiddet uygulanmamas\u0131 ya da en az say\u0131da hayvan\u0131n deneylerde kullan\u0131lmas\u0131 gibi uygulamalardan bahsediyorum. Hayvan refah\u0131, eminim hayvanlar\u0131n daha az stres alt\u0131nda ya\u015famalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayvanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir ama sonunda \u00f6l\u00fcm olan ya da bir tak\u0131m hayvanlar\u0131n feda edilip di\u011ferlerinin de zaman\u0131 geldi\u011finde g\u00f6zden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir yakla\u015f\u0131m\u0131 asla kabul edemiyoruz. E\u011fer hayvanlar\u0131n haklar\u0131n\u0131 savunuyorsak, en temel haklar\u0131n ba\u015f\u0131nda ya\u015fam hakk\u0131 geliyor ve hayvanlar\u0131n bedenine ya da ya\u015famlar\u0131na m\u00fcdahale etme hakk\u0131n\u0131 kendimizde g\u00f6rm\u00fcyoruz. Hayvan haklar\u0131 m\u00fccadelesinin uzun soluklu bir m\u00fccadele oldu\u011funun fark\u0131nday\u0131z; ad\u0131na “kazan\u0131m” diyemeyece\u011fimiz ad\u0131mlar, bizi tatmin etmiyor olabilir ancak hayvanlar i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli belki, bunu bilemeyiz.<\/p>\n

TBMM\u2019de Hayvan Haklar\u0131 ihl\u00e2lleri \u0130zleme Komisyonu kurulmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc biliyoruz. Sizce T\u00fcrkiye\u2019de hayvan haklar\u0131 konusunda at\u0131lmas\u0131 gereken ad\u0131mlar neler?<\/strong><\/p>\n

Fatma Biltekin: <\/strong>5199 say\u0131l\u0131 Hayvanlar\u0131 Koruma Kanunu 15 senedir y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte. Bu s\u00fcre\u00e7te hak ihl\u00e2llerinin yasadaki ceza kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 utan\u00e7 verici olsa da bu cezalar bile bazen zorla, bazen hi\u00e7 uygulanm\u0131yor. Kanunun de\u011fi\u015ftirilece\u011fi haberi ilk 2011 y\u0131l\u0131nda geldi ve 2011 y\u0131l\u0131ndan beri yasan\u0131n hayvanlar\u0131n lehine de\u011fi\u015ftirilmesi i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131yoruz ancak yasa koyucular, sivil toplumun taleplerine tamamen kulaklar\u0131n\u0131 t\u0131k\u0131yor. Hayvanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 ile ilgili hi\u00e7bir bilgisi olmayan b\u00fcrokratlar, hayvanlar\u0131n ya\u015fam haklar\u0131 konusunda kanun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcyorlar, milletvekilleri de son s\u00f6z\u00fc s\u00f6yl\u00fcyorlar. Yasa \u015fu h\u00e2liyle yapt\u0131r\u0131mla sonu\u00e7lanma ve kapsam konusunda olduk\u00e7a yetersiz. Yasa, insan menfaati i\u00e7in kullan\u0131lan hayvanlar\u0131 tamamen yok sayarken, ya\u015fam\u0131n\u0131 \u00f6nemsedi\u011fini belirtti\u011fi sokak hayvanlar\u0131na kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7lar\u0131 bile sadece idar\u00ee para cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

Yasa her g\u00fcndeme geldi\u011finde 6. madde de tabii ki g\u00fcndeme geliyor. Madde e\u011fer hayvanlar\u0131n aleyhine bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilirse yak\u0131nda sokakta hayvan g\u00f6remeyebiliriz. 6. madde, \u201cM\u00fc\u015fahede yerlerinde k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lan, a\u015f\u0131lanan ve rehabilite edilen hayvanlar\u0131n kaydedildikten sonra \u00f6ncelikle al\u0131nd\u0131klar\u0131 ortama b\u0131rak\u0131lmalar\u0131 esast\u0131r<\/em>\u201d diyor. \u00d6ncelikle bu maddeye kesinlikle dokunulmamas\u0131 gerekiyor. Sokak hayvanlar\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131, bildikleri sokaklara geri d\u00f6nmeliler; da\u011f ba\u015flar\u0131na at\u0131lmalar\u0131, bilinmeze g\u00f6nderilmeleri onlar i\u00e7in sefalet i\u00e7inde k\u0131sa bir hayat ve ac\u0131 dolu bir \u00f6l\u00fcm demek. Y\u00fczy\u0131llard\u0131r bizimle \u015fehirlerde ya\u015fayan ve binlerce y\u0131l \u00f6nce insan menfaati i\u00e7in evcille\u015ftirilen sokak hayvanlar\u0131na kar\u015f\u0131 olan sorumlulu\u011fumuzu g\u00f6rmezden gelemeyiz.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de 2004 y\u0131l\u0131ndan \u00f6nce, hayvanlar\u0131 korumaya y\u00f6nelik bir yasa yoktu; \u201csokak hayvan\u0131 sorunu\u201d 2004 y\u0131l\u0131ndan \u00f6nce \u201citlaf ekipleri\u201d taraf\u0131ndan \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcyordu. \u00c7o\u011fumuz hat\u0131rlar, belediye ekipleri sokak ortas\u0131nda sokak hayvanlar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcrlerdi. 2004 y\u0131l\u0131nda yasa \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra itlaf ekipleri da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131, asl\u0131nda da\u011f\u0131lmad\u0131 tabii ki sadece isimleri de\u011fi\u015fti ve \u201ctoplama ekibi\u201d oldu. Yasa hayvanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeyi yasakl\u0131yordu ama bir T\u00fcrkiye ger\u00e7e\u011fi olan denetimsizlik ve bir g\u00fcnde belediyelerin hayvana bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fme ihtimalinin olmamas\u0131, hayvan katliamlar\u0131n\u0131n da\u011f ba\u015flar\u0131na, \u015fehrin uzak b\u00f6lgelerine yani g\u00f6zlerden uzak yerlere ta\u015f\u0131nmas\u0131 anlam\u0131na geldi. Sokak hayvanlar\u0131n\u0131n haklar\u0131 \u00e7o\u011fu belediye taraf\u0131ndan sistematik olarak gasp ediliyor. Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmemeleri ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir sorunken bir de sokak hayvanlar\u0131n\u0131 belediyelere kar\u015f\u0131 korumam\u0131z gerekiyor. Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmeyen belediyelere baz\u0131 cezalar verilmeli, verilen cezalar halk\u0131n vergilerinden olu\u015fan belediye b\u00fct\u00e7esinden de\u011fil, ihl\u00e2li yapan ki\u015fi taraf\u0131ndan \u00f6denmeli, belediyelere kar\u015f\u0131 denetimler s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131 ve ger\u00e7ek denetimler yap\u0131lmal\u0131 ve tabii ki belediyelerin b\u00fct\u00e7eleri \u015feffaf olmal\u0131.<\/p>\n

Sadece T\u00fcrkiye i\u00e7in de\u011fil, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya i\u00e7in hayvanlar\u0131n ya\u015famlar\u0131 ad\u0131na yap\u0131lmas\u0131 gereken \u00e7ok b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikler var. T\u00fcrkiye\u2019de ve d\u00fcnyan\u0131n hemen hemen her yerinde mezbahalar, s\u00fct ve yumurta \u00fcretim tesisleri, deney merkezleri, yunus parklar\u0131, avc\u0131l\u0131k, ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k i\u00e7in hayvan kullan\u0131m\u0131, petshoplar, \u00fcretim \u00e7iftikleri, sirkler, k\u00fcrk \u00fcretim tesisleri var yani hayvan\u0131n her alanda s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi h\u00e2l\u00e2 yasal. \u00d6ncelikle hayvanlar\u0131n mal de\u011fil, duygular\u0131 olan canl\u0131lar oldu\u011funu fark etmemiz gerekiyor. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya olarak hem hayvanlar\u0131 hem de d\u00fcnyay\u0131 bitiren bu zul\u00fcm d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00f6nce fark etmemiz, sonra\u00a0 k\u0131rmam\u0131z gerekiyor. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc d\u00fcnya rahat bir nefes alamayacak.<\/p>\n

Burak \u00d6zg\u00fcner: <\/strong>Bakanl\u0131klarda, parlamentoda hayvanlar i\u00e7in verdi\u011fimiz m\u00fccadele, d\u0131\u015far\u0131dan g\u00f6r\u00fclmeyebilir ya da etkisiz g\u00f6r\u00fclebilir ancak i\u00e7eride \u00f6yle bir m\u00fccadele veriliyor ki bunu, bu m\u00fccadelenin i\u00e7inde olmayan kolay kolay anlayamayabilir ya da g\u00f6remeyebilir\u2026 Hayvandan yana saf tutan, hayvanlar\u0131 \u00f6nemseyen herkesin \u015funu anlamas\u0131 gerekiyor: Kar\u015f\u0131m\u0131zda sokakta bir tek hayvan dahi b\u0131rakmak istemeyen, k\u00f6t\u00fcc\u00fcl ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir g\u00fc\u00e7 var! 1910 Hay\u0131rs\u0131zada Sokak K\u00f6pe\u011fi Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019ndan bu yana, devlet gelene\u011finde ne yaz\u0131k ki hi\u00e7bir de\u011fi\u015fim yok. De\u011fi\u015fim olsayd\u0131 bug\u00fcn sokak hayvanlar\u0131n\u0131n da onlar\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015fan insanlar\u0131n da durumu \u00e7ok farkl\u0131 olurdu. Bireysel ya da kurumsal, hayvanlar\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015fan insanlar\u0131n, kar\u015f\u0131m\u0131zda nas\u0131l bir muhatab\u0131n oldu\u011funu iyi analiz etmesi gerekiyor. Bu durum tespitini yapamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve hayvan haklar\u0131 konusunda, en az\u0131ndan m\u00fc\u015fterekte, stratejik ortakl\u0131klar geli\u015ftirmedi\u011fimiz s\u00fcrece, her zaman oldu\u011fu gibi, olan yine hayvanlara olacak. T\u00fcrkiye\u2019deki hayvan haklar\u0131 hareketi, bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rmek ve hayvanlar i\u00e7in hak m\u00fccadelesinde birle\u015fmek zorunda\u2026 Biz bunu, zor da olsa Hayvan Haklar\u0131 Yasama \u0130zleme Delegasyonu\u2019nda yapt\u0131k, yapabildik. Uzun y\u0131llar hayvan haklar\u0131 konusundaki fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden yan yana gelemeyen bir\u00e7ok insan, hayvanlar i\u00e7in bir\u00e7ok tehlikeyi, tehdidi bar\u0131nd\u0131ran bu yasa yap\u0131m s\u00fcrecinde bir araya geldi; buna mecbur oldu\u011fumuzu hissettik ve harekete ge\u00e7tik.<\/p>\n

Evet, kurulmas\u0131 i\u00e7in TBMM\u2019de grubu bulunan t\u00fcm siyas\u00ee partilere aral\u0131klarla \u00e7a\u011fr\u0131larda bulundu\u011fumuz hayvan haklar\u0131 ihl\u00e2lleri ile ilgili ara\u015ft\u0131rma komisyonu nihayet kuruldu. Bu ara\u015ft\u0131rma komisyonu, apayr\u0131 g\u00fcndemleri olan; \u00e7o\u011fu, hayvanlar\u0131 umursamayan vekilleri, onlar\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fcn i\u00e7ine baka baka bilgilendirdi\u011fimiz, kendi partilerinin y\u00f6netti\u011fi belediyelerin sokak hayvanlar\u0131na uygulad\u0131\u011f\u0131 zulm\u00fc te\u015fhir edece\u011fimiz bir platform olacak, olmal\u0131 en ba\u015fta. Vekiller, parlamentoda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z sunumlarda g\u00f6sterdi\u011fimiz videolar\u0131, ya izleyemediler, ya izlerken mideleri buland\u0131, ya da g\u00f6zleri doldu. Bu ara\u015ft\u0131rma komisyonu, ayn\u0131 zamanda bir \u201cvicdan muhasebesi komisyonu\u201d olacak. Bu y\u00fczden, hayvanlar\u0131n derdini anlatmak ve yak\u0131nda g\u00fcndeme gelecek yasa teklifini m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca hayvanlar lehine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in var g\u00fcc\u00fcm\u00fczle, b\u0131kmadan usanmadan \u00e7al\u0131\u015fmaya devam etmeliyiz. Bu ara\u015ft\u0131rma komisyonu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 tamamlad\u0131\u011f\u0131nda ise parlamentonun vicdan\u0131 ortaya \u00e7\u0131kacak. Ara\u015ft\u0131rma komisyonu, bir anlamda turnusol k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 g\u00f6revi g\u00f6recek. Elimizden geleni yaparken, yasa yapmakla g\u00f6revli olan vekillerin vicdana sahip olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131 da g\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n

Yararland\u0131\u011f\u0131n\u0131z Sivil D\u00fc\u015f\u00fcn deste\u011fini k\u0131saca anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n

Fatma Biltekin: <\/strong>2016 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de t\u00fcr ay\u0131rt etmeksizin hayvan haklar\u0131 ihl\u00e2llerini raporlamak i\u00e7in Sivil D\u00fc\u015f\u00fcn deste\u011fi ald\u0131k. Bu destek sayesinde 2016 y\u0131l\u0131 boyunca ayl\u0131k raporlar yay\u0131nlad\u0131k ve y\u0131l sonunda y\u0131ll\u0131k raporu yay\u0131nlayarak \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131 bitirdik. T\u00fcrkiye\u2019de bir ilk olan bu \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7ok fazla mecrada kullan\u0131ld\u0131. Raporlamay\u0131 yaparken ula\u015fabildi\u011fimiz kadar say\u0131ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k ancak tabii ki bu m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu say\u0131lar\u0131n \u201cen az\u201d oldu\u011funu s\u0131k\u00e7a belirttik. Buna ra\u011fmen 2016 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan ya\u015fam hakk\u0131 ihl\u00e2li 1.156.407.473 idi. Bildi\u011fimiz bir ger\u00e7e\u011fi bu \u015fekilde kan\u0131tlam\u0131\u015f olduk ama bu veri yine de bizi \u015fok etti. Sivil D\u00fc\u015f\u00fcn\u2019den ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z destek ile bas\u0131n toplant\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fczenledi\u011fimiz salonun kiras\u0131, HAK\u0130M\u2019in web sitesinin tasar\u0131m\u0131 ve web sitesi ile ilgili hosting\/domain \u00fccretleri, sokak hayvanlar\u0131n\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131n \u00e7at\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131ndan nas\u0131l etkilendi\u011fini g\u00f6zlemlemek ve b\u00f6lgedeki olu\u015fumlarla g\u00f6r\u00fc\u015fmek i\u00e7in Diyarbak\u0131r\u2019a yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma ziyaretlerinin ula\u015f\u0131m giderleri, raporlamada g\u00f6rev alan aktivistlerin uzman giderleri gibi ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131k.<\/p>\n

2017 y\u0131l\u0131nda, her sene L\u00fcksemburg\u2019da d\u00fczenlenen \u201cInternational Animal Rights Conference\u201da konu\u015fmac\u0131 olarak kat\u0131ld\u0131k ve Z\u00fcl\u00e2l Kalkandelen ile T\u00fcrkiye\u2019deki hayvan haklar\u0131 konusunda kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 bilgilendirmeyi ama\u00e7layan bir sunum yapt\u0131k. 2016 y\u0131l\u0131nda a\u00e7\u0131k kaynak olarak yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201c\u00c7ocuklar \u0130\u00e7in T\u00fcrc\u00fcl\u00fck ve Hayvan Haklar\u0131 At\u00f6lye Modeli\u201dnin haz\u0131rlama ve uygulama a\u015famas\u0131nda edindi\u011fimiz deneyimleri payla\u015fmak i\u00e7in \u201cReaching Young People\u201d at\u00f6lyesine kat\u0131ld\u0131k ve burada yine bir sunum yapt\u0131k.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Konferans\u0131n bitiminden sonra Hollanda\u2019ya gittik, Eyes On Animals, Party For The Animals ve Ongehoord ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131k. Eyes On Animals hayvan refah\u0131 \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan bir kurum, T\u00fcrkiye\u2019deki mezbahalar \u00fczerine de olduk\u00e7a yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Hayvan ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 esnas\u0131nda s\u0131n\u0131rlarda ya\u015fanan hak ihl\u00e2lleri de belgeliyorlar. G\u00f6r\u00fc\u015fme esnas\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019deki mezbahalar ile ilgili g\u00f6zlemlerini birinci a\u011f\u0131zdan dinleme ve kaydedilen ihl\u00e2lleri izleme \u015fans\u0131m\u0131z oldu. Party For The Animals ile de parti olman\u0131n getirileri, bug\u00fcne kadar neler yapt\u0131klar\u0131n\u0131, parlamentoda nas\u0131l 5 sandalye elde ettiklerini konu\u015ftuk.<\/p>\n

L\u00fcksemburg\u2019daki konferansa kat\u0131l\u0131m\u0131m\u0131z ve Hollanda\u2019ya ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fimiz \u00e7al\u0131\u015fma ziyaretleri i\u00e7in Sivil D\u00fc\u015f\u00fcn\u2019den ula\u015f\u0131m, vize, konaklama, harc\u0131rah destekleri ald\u0131k.<\/p>\n

Burak \u00d6zg\u00fcner:<\/strong> L\u00fcksemburg\u2019da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z Uluslararas\u0131 Hayvan Haklar\u0131 Konferans\u0131 sayesinde transnasyonel aktivist ileti\u015fim a\u011f\u0131m\u0131z\u0131 geni\u015flettik. Konferansa dair izlenimlerimi Sivil Sayfalar i\u00e7in kaleme alm\u0131\u015ft\u0131m, bu konudaki yaz\u0131m buradan<\/a> okunabilir.<\/p>\n

Eyes On Animals, T\u00fcrkiye\u2019de eri\u015filmesi olduk\u00e7a zor olan mezbaha ger\u00e7ekli\u011fine dair g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri bizlerle payla\u015ft\u0131. Biz de bu videolar\u0131, di\u011fer hayvan haklar\u0131 kurulu\u015flar\u0131 ile payla\u015ft\u0131k; yay\u0131nlanan videolar,, b\u00fcy\u00fck bir izolasyon alt\u0131nda olan mezbahalar\u0131n i\u00e7inde hayvanlara nas\u0131l bir i\u015fkence ve \u00f6l\u00fcm ya\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi.<\/p>\n

Bu r\u00f6portaj vesilesi ile Sivil D\u00fc\u015f\u00fcn\u2019e bir kez daha te\u015fekk\u00fcr ediyorum. Sivil D\u00fc\u015f\u00fcn Yard\u0131m Masas\u0131 ve teknik destek ekibi, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 sorunsuz bir \u015fekilde tamamlamam\u0131z konusunda olduk\u00e7a \u00e7abalad\u0131lar.<\/p>\n

L\u00fcksemburg ve Hollanda\u2019da ziyaret etti\u011finiz \u00f6rg\u00fctlerle bulu\u015fman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 bizimle payla\u015fabilir misiniz? Ziyaretler yeni ortakl\u0131klar\u0131n olana\u011f\u0131n\u0131 yaratt\u0131 m\u0131? <\/strong><\/p>\n

Fatma Biltekin: <\/strong>L\u00fcksemburg\u2019da yap\u0131lan bulu\u015fmaya d\u00fcnyan\u0131n her yerinden hayvan haklar\u0131 aktivist kat\u0131ld\u0131, konferans boyunca bu aktivistlerin \u00e7o\u011fu ile birebir ili\u015fki kurma \u015fans\u0131m\u0131z oldu, \u00e7o\u011funun ileti\u015fim bilgilerini ald\u0131k. Konferansta tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bir aktivisti bir sene sonra Berlin\u2019de ziyaret ettim ve birlikte bir \u201cvegan sanctuary\u201d ziyareti ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Ge\u00e7ti\u011fimiz aylarda konferansta tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m Brezilya\u2019da ya\u015fayan gazeteci, hayvan haklar\u0131 aktivisti Gabriela Martins Dias ile haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 radyo program\u0131 i\u00e7in bir r\u00f6portaj ger\u00e7ekle\u015ftirdim.<\/p>\n

Hollanda\u2019da g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz Eyes On Animals ekibi ile, 2018\u2019de, \u0130stanbul\u2019da bulu\u015ftuk. Eyes On Animals, hayvan refah\u0131 \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in birlikte \u00e7al\u0131\u015fma ihtimalimizin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ziyaretimizde kendilerine ifade etmi\u015ftik. T\u00fcrkiye\u2019de birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilecekleri HAYKONFED (Hayvanlar\u0131n Ya\u015fam Haklar\u0131 Konfederasyonu) ve \u00e7iftlik hayvanlar\u0131 ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fan T\u00fcrk-Alman \u00dcniversitesi\u2019nden \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi Engin Ar\u0131kan ile Eyes On Animals\u2019\u0131 \u0130stanbul\u2019daki g\u00f6r\u00fc\u015fmede bulu\u015fturduk. Bundan sonras\u0131 i\u00e7in Eyes On Animals ile ili\u015fkimiz sadece bilgi payla\u015f\u0131m\u0131na dayal\u0131 olarak devam etti.<\/p>\n

Party For The Animals, Lahey\u2019de ve Beyrut\u2019ta d\u00fczenledi\u011fi uluslararas\u0131 hayvan haklar\u0131 konferanslar\u0131na HAK\u0130M\u2019i de davet etti. HAK\u0130M ad\u0131na bulu\u015fmaya Ba\u011f\u0131ms\u0131z Hayvan Haklar\u0131 Toplulu\u011fu\u2019ndan Z\u00fcl\u00e2l Kalkandelen kat\u0131ld\u0131 ve etkinlik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc deneyimlerini bizimle payla\u015ft\u0131. Party For The Animals ile g\u00fcncel bilgi payla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z, ihtiya\u00e7 halinde, halen devam etmekte.<\/p>\n

Ziyaret etti\u011finiz \u00f6rg\u00fctlerin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan hareketle; T\u00fcrkiye\u2019de benzer olarak uygulamak istedi\u011finiz bir model var m\u0131?<\/strong><\/p>\n

Fatma Biltekin:<\/strong> T\u00fcrkiye\u2019nin politik durumundaki \u00e7alkant\u0131lar s\u00fcrekli yeni m\u00fccadele y\u00f6ntemleri aramam\u0131za sebep oldu, olmaya da devam ediyor. Bu y\u00fczden yeni m\u00fccadele y\u00f6ntemlerini \u00f6\u011frenmek, aktivistlerin deneyimlerini dinlemek bizim i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Konferansta dinlemekten en keyif ald\u0131\u011f\u0131m konu\u015fma \u201cNonhuman Rights Project\u201d idi. \u0130nsan d\u0131\u015f\u0131 hayvanlar\u0131n haklar\u0131n\u0131 yasalar nezdinde mahkemeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla nas\u0131l kazan\u0131labilece\u011fi konusundaki umudumuz artt\u0131.<\/p>\n

Hayvan haklar\u0131 alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlara y\u00f6nelik ne gibi \u00f6nerilerde bulunmak istersiniz?<\/strong><\/p>\n

Burak \u00d6zg\u00fcner:<\/strong> T\u00fcrkiye’de hayvanlar\u0131 koruma ve hayvan haklar\u0131 alanlar\u0131nda faaliyet g\u00f6steren y\u00fczlerce ST\u00d6 var. Bu olu\u015fumlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, y\u00fckl\u00fc tedavi giderlerinin alt\u0131nda ezilmi\u015f durumdalar. \u00c7o\u011fu, \u00fcyelerinin ve g\u00f6n\u00fcll\u00fclerinin deste\u011fiyle bu hayvanlar\u0131n giderlerini kar\u015f\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu ST\u00d6’ler, aktivist ve g\u00f6n\u00fcll\u00fcler, devletin yapmas\u0131, hayvanlara sunmas\u0131 gereken hizmeti sa\u011fl\u0131yorlar, dolay\u0131s\u0131yla hak m\u00fccadelesine a\u011f\u0131rl\u0131k verilemiyor. Sokaklardan kurtar\u0131lan hasta, kazazede hayvanlar\u0131n yan\u0131nda, bir de belediyelerin elinden hayvanlar\u0131 kurtarmaya \u00e7abal\u0131yoruz. Belediyelerin toplama kamplar\u0131na giren sa\u011fl\u0131kl\u0131 hayvan, \u015fansl\u0131 ise \u00f6lm\u00fcyor ama hasta olarak bu toplama kamplar\u0131nda \u00e7\u0131k\u0131yor. Belediyeler, tedavilerini asla kar\u015f\u0131lamak istemedikleri hayvanlar\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fclere teslim etmemek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir diren\u00e7 g\u00f6steriyor. Kendi aciziyetlerini, g\u00f6n\u00fcll\u00fcler \u00fczerinde \u00fcst\u00fcnl\u00fck, h\u00e2kimiyet kurmaya \u00e7al\u0131\u015farak kapatmak istiyorlar maalesef. Bu tablo, hayvanlar\u0131 koruma ve hayvan haklar\u0131 alanlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan sivil toplumun \u00f6zeti asl\u0131nda. Tedavi, pansiyon, ameliyat gibi binlerce lira tutan giderleri, etkin bir ileti\u015fim, ba\u011f\u0131\u015f stratejisi kurmadan kar\u015f\u0131lamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bu y\u00fczden bizim alanda \u00e7al\u0131\u015fan kurulu\u015flar\u0131n, bu stratejileri belirleyerek hareket etmesi ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc kadrolar\u0131n\u0131 geni\u015fletmesi gerekiyor. HAK\u0130M de d\u00e2hil olmak \u00fczere ST\u00d6’lerin bu konularda bir stratejisi yok. Sivil toplum kurulu\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n kapasitelerini g\u00fc\u00e7lendirmemiz \u015fart.<\/p>\n

ST\u00d6’lerin \u00e7o\u011fu, dedi\u011fim gibi, hayvan koruma ve kurtarmak i\u00e7in t\u00fcm insan g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve b\u00fct\u00e7esini kulland\u0131\u011f\u0131ndan, s\u0131ra hak m\u00fccadelesine gelemiyor. Bir taraftan da ST\u00d6’ler, nas\u0131l hak savunusu yapacaklar\u0131n\u0131 bilmiyorlar. Hukuk\u00ee dan\u0131\u015fmanl\u0131k alamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, \u00f6rne\u011fin herhangi bir konuda ya da hak ihl\u00e2line kar\u015f\u0131 yapt\u0131klar\u0131 su\u00e7 duyurusu takipsizlikle sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131nda ne yapacaklar\u0131n\u0131, nas\u0131l bir yol izlemeleri gerekti\u011fini bilmiyorlar. Hayvanlar\u0131 kurtarman\u0131n yo\u011fun temposu i\u00e7erisinde, bu tip ba\u015fvurular takip dahi edilemiyor. Yine ayn\u0131 kap\u0131ya \u00e7\u0131k\u0131yoruz, kapasitelerimizi geli\u015ftirmek… \u00c7o\u011fu ST\u00d6, nereden, ne \u015fekilde faydalanaca\u011f\u0131n\u0131; kime, nas\u0131l dan\u0131\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini bilmiyor. Verdi\u011fimiz m\u00fccadeleyi \u00f6nemsiyorsak art\u0131k bunlar\u0131 \u00f6\u011frenmemiz gerekiyor. Birbirimizin deneyimlerinden faydalanmak zorunday\u0131z. Bunlar\u0131 yapamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece, T\u00fcrkiye’nin her g\u00fcn, h\u0131zla geli\u015fen g\u00fcndeminde, hayvan haklar\u0131n\u0131 g\u00fcndemle\u015ftirmemize imk\u00e2n yok. Hayvan haklar\u0131 m\u00fccadelesi verenler olarak, hak ihl\u00e2lleriyle m\u00fccadele etmenin yan\u0131nda, kendi g\u00fcndemimizi de belirlemeli, olu\u015fturabilmeliyiz.<\/p>\n

Son olarak, kamudan en \u00f6ncelikli beklentiniz nedir?<\/strong><\/p>\n

Burak \u00d6zg\u00fcner:<\/strong> Kamu, sivil toplum ile i\u015fbirli\u011fi ve ileti\u015fime a\u00e7\u0131k olmal\u0131. \u015eu anda kamu-STK ili\u015fkileri aras\u0131nda koca bir u\u00e7urum var. Karar alma, m\u00fczakere, isti\u015fare, kat\u0131l\u0131m, \u00e7o\u011fulculuk gibi kavramlar, hayvan koruma ve hayvan haklar\u0131 m\u00fccadelesi veren ST\u00d6’lere de kamuya da olduk\u00e7a yabanc\u0131.<\/p>\n

Kamunun vermesi gereken hizmeti, ST\u00d6’ler \u00fcstlendi\u011fi i\u00e7in tam anlam\u0131yla bir sivil toplum hareketinden de bahsedemiyoruz. E\u011fer kamu kendi y\u00fck\u00fcn\u00fc, ST\u00d6’lerin \u00fczerine y\u0131kmaya devam edecekse sivil toplumu da desteklemeli. Ama destekten \u00e7ok, k\u00f6stek olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor kamu.<\/p>\n

Hayvan haklar\u0131 ihl\u00e2llerinin \u00e7o\u011fu, denetimsizlik, keyfiyet ve cezas\u0131zl\u0131ktan kaynaklan\u0131yor. Bunlar\u0131n ortadan kalkmas\u0131 i\u00e7in sivil toplumun denetim g\u00f6revini yerine getirmesi \u015fart. Kamu, sivil toplum ile bar\u0131\u015fmak i\u00e7in bir ad\u0131m atmal\u0131. Bu, her iki taraf\u0131n menfaatine sonu\u00e7lan\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sivil D\u00fc\u015f\u00fcn\u2019\u00fcn, T\u00fcrkiye\u2019de hayvan haklar\u0131na dikkat \u00e7ekmek ve sivil toplumda alana dair y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 tan\u0131tmak amac\u0131yla ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 #BirlikteYa\u015f\u0131yoruz kampanyas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde HAK\u0130M (Hayvan Haklar\u0131 \u0130zleme Komitesi) ile konu\u015ftuk. Sivil D\u00fc\u015f\u00fcn ile Hareketlilik ve A\u011f Olu\u015fturma Deste\u011fi kapsam\u0131nda L\u00fcksemburg ve Hollanda\u2019da sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri ile g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde bulunan HAK\u0130M\u2019in T\u00fcrkiye\u2019de hayvan haklar\u0131 alan\u0131ndaki yasal m\u00fccadelesi devam ediyor. HAK\u0130M\u2019in…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":22322,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6460],"tags":[704,488,1742,1743,489,2671,241],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sivildusun.net\/yedek18062024\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16352"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sivildusun.net\/yedek18062024\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sivildusun.net\/yedek18062024\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sivildusun.net\/yedek18062024\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sivildusun.net\/yedek18062024\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16352"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sivildusun.net\/yedek18062024\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16352\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sivildusun.net\/yedek18062024\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22322"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sivildusun.net\/yedek18062024\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16352"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sivildusun.net\/yedek18062024\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16352"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sivildusun.net\/yedek18062024\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16352"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}