Kültürakt, Bursa’dan yeni bir topluluk. Odaklarında kültürel haklara erişim var. Engellilerin sanatla ilişkisinde ihmal edilmiş bir boyut dikkatlerini çekmiş. Bu ihmalden doğan boşluğu, özenle yavaş yavaş kendi çabalarıyla dolduruyorlar. Fark ettikleri şey şu: Toplumun büyük kısmı engeli olanların sanatla nasıl bağlantı kuracaklarını ya hayal edemiyor ya da onları sanatın yalnız izleyicisi olarak görmeyi kanıksamışlar. Oysa gerçekten öyle mi? Sanat hepimizin yalnız tüketmeye değil üretmeye de hakkımızın olduğu bir şey değil mi? Ve Duyular Zahir Olur çalışması bu soruları sorarak ete kemiğe büründü: Görme engelli bireylerin fotoğraf çekerek kendilerini, sanat üretiminin doğrudan parçası yaptıkları bir deney. Her geçen gün daha çok insanın, içinde var olduğunu hissettiği dünyaları mümkün kılmak için adım atan cesur bir girişim.
Bu nasıl olur mu diyorsunuz? Görmeyen biri, ışığı nasıl yakalayacak, gördüğünü düşündüğü şeyi başkaları için nasıl görünür yapacak? Bakın Kültürakt’ın çabası sonuç veriyor işte: Alışık olmadığımız bir şeyle karşı karşıya kalıyoruz, onu merak ediyoruz, nasıl gerçekleştiğini öğrenmekle ilgileniyoruz hatta belki bir süre sonra gerçekleşmesine katkıda bulunmak bile isteyeceğiz. Değişim tam da böyle başlamıyor mu?
Biz bu ekibi aslında birkaç yıl öncesinden tanıyoruz. 2023’te, Sivil Düşün’ün topluluk kuluçkası programına katılmışlardı. Bu deneyimin, kendilerini geliştirmeye epey katkı sunduğunu söylüyorlar. Biz varız dedikten sonra sıra kimliklerini oluşturmaya gelince ince eleyip sık dokudular. Kullanılan renklerden yazı tiplerine kadar her şey, kısmi görme engeli olan bireylerin de rahatça algılayabileceği şekilde tasarlandı. Yazılı metinlerde de sesli betimlemeyi kolaylaştıracak düzenlemeler yaptılar. Sanat herkes için olmalı, derken iş lafta kalmadı anlayacağınız. Web sitelerini açtıklarında söyleyecek sözleri de daha güçlü hale geldi.
Bu çalışmaların etkisiyle Bursa’da özellikle de engelli ekosisteminde bilinirlikleri hızla arttı. Görme engelli bireylerle üç ay sürecek bir fotoğraf atölye serisi düzenleyeceklerini söylediklerinde karşılaştıkları yoğun ilgi de bunun kanıtıydı.
Atölyelerde hem teorik eğitimler verildi hem de yardımcı teknolojilerin kullanımı öğretildi. Sonrasında hep birlikte sahaya inildi. Bursa’nın farklı köşelerinde yapılan çekimlerde ortaya çıkan kareler, herkesin hayran kalacağı bir sergiye dönüştü. Ama bu sıradan bir sergi değil.
Karşınızda hepsi görme engelli olan katılımcıların kendi usulleriyle ışığı gördükleri, yakaladıkları ve bize de gösterdikleri fotoğraflar var. Tamamının sesli betimlemeleri yapıldı, böylece görme engelli bireyler de bu sergiyi kendi duyularıyla deneyimleyebilir hale geldi.
Sergi, o kadar büyük yankı uyandırdı ki, sadece ziyaretçileri değil, yerel yöneticileri de etkiledi. Nilüfer Belediye Başkanı açılışa katıldı ve bu tür etkinliklerin artması için söz verdi. Bursa Büyükşehir Belediyesi ve Mudanya Belediyesi de projeye ev sahipliği yapmak istediklerini duyurdu.
Bu başarı, Kültürakt ekibini daha da cesaretlendirdi. Şimdi yeni projeler için hazırlık yapıyorlar. Sağır bireylerle müzik projeleri, çocuklar için erişilebilir Karagöz oyunları… Kültür ve sanatın dar odalarının, engellilerin de herkes kadar dahil olabildiği geniş ortak üretim alanlarına evrilmesi. Evet bazı şeyler cesaret işi. Ama mümkün dünyalar var.